Salt Araştırma Fonları 2026 yılı projeleri belirlendi
İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi, 1970’ler
Salt Araştırma Serhat Kiraz Arşivi
Salt Araştırma Serhat Kiraz Arşivi
Salt’ın 2013’ten bu yana kesintisiz olarak sürdürdüğü Salt Araştırma Fonları’yla bu yıl, 19. ve 20. yüzyıl Türkiye’sinin kent, toplum ve ekonomi tarihi ile 1950’ler sonrası sanat, mimarlık, tasarım alanlarında 236 başvuru arasından seçilen sekiz araştırma projesinin her birine 90.000 TL’lik fon desteği sağlanıyor.
Bugüne kadar toplam 96 projeye dağıtılan Salt Araştırma Fonları’yla, disiplinlerarası ve çok yönlü yaklaşımları öne çıkan, saha araştırmalarına yönelik yaratıcı yöntemler sunan ve toplumsal hafızaya katkıda bulunan projeler destekleniyor. 2025’te olduğu gibi bu yıl da iki araştırma projesine verilen Garanti BBVA Ekonomi Tarihi Fonu’yla, ekonomi tarihi alanındaki araştırmalara sürdürülebilir bir katkı sunulması amaçlanıyor.
Projelerin bulguları, Dr. Özge Gençel (Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi), Dr. Emre Gönlügür (İzmir Ekonomi Üniversitesi), Doç. Dr. Kıvanç Karaman (Boğaziçi Üniversitesi), Doç. Dr. Ayşe Ozil (Sabancı Üniversitesi), Sezin Romi (Salt) ve Lorans Tanatar Baruh’tan (Salt) oluşan Seçici Kurul’un katılımıyla Aralık ayında gerçekleştirilecek sunumlarla tartışmaya açılacak.
Salt Araştırma Fonları 2026 Projeleri
Doğu Akdeniz’de Uzman-Mühendisler: İstanbul Sanayi Mektebi’nin İstanbul–Kahire Hattı, 1868–1909
Damla Göre
1868’de imparatorluğun sanayileşme ihtiyacına yanıt olarak kurulan İstanbul Sanayi Mektebi’nin 1890’larda uzman mühendislerin öncülüğünde geçirdiği dönüşümü, okulun eğitim tarihine yön veren ve kariyerleri İstanbul ile Kahire arasında şekillenen aktörler üzerinden inceleyerek, okulu Osmanlı merkezî idaresi, eyalet yönetimleri ve Avrupalı güçler arasında bir karşılaşma ve etkileşim alanı olarak ele alan bir araştırma.
Kamusal Alanda Sanat ve Siyasi Gerilim: Antalya’daki Duvar Resimleri
Muzaffer Karaaslan
1976 yılında 13. Antalya Uluslararası Film ve Sanat Festivali kapsamında düzenlenen resim ve heykel sempozyumunda üretilen duvar resimlerini, 1970’ler Türkiye’sinin siyasal ve kültürel bağlamı içinde inceleyen bir araştırma.
Kalkınmanın İmgesel İnşası: Keban Barajı’nın Görsel Temsilleri
Özge Kurban
1960’lar Türkiye’sinde bir kalkınma projesi ve ilerleme simgesi olarak sunulan Keban Barajı’nın Devlet Su İşleri’ne (DSİ) ait haber bültenleri, broşür ve kitapçıklar ile kartpostal, ilk gün zarfı ve pullarda yer alan görsel temsillerini inceleyerek, bu temsillerin devlet söylemiyle ilişkisini ve baraj imgesinin inşasında hangi unsurların öne çıkarılıp hangilerinin görünmez kılındığını analiz etmeyi amaçlayan bir araştırma.
Ekim-Biçim: İDGSA’da Bir Karşı-Kurum Deneyimi
Sarp Renk Özer
Türkiye sanat ve mimarlık tarihindeki istisnai bir örgütlenme modeli olarak 1970’lerin ortalarında İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi (İDGSA) öğrencileri tarafından kurulan ve Serencebey’de mütevazı bir apartman dairesinde faaliyet gösteren Ekim Büro’yu inceleyerek, çoğunluğu mimarlık ve resim bölümü öğrencilerinden oluşan bu kısa ömürlü topluluğun sanat, tasarım ve mimarlık eğitiminin sorunlarını ülke ve sanatçı sınıfının meseleleriyle birlikte ele alma çabasını ortaya koyan bir araştırma.
Atomik Modern: Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi’nin Mekânsal Tarihi
Başak Tükenmez
1962 yılında İstanbul’da Küçükçekmece Gölü kıyısında “Barış İçin Atom” programı kapsamında kurulan Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi (ÇNAEM) üzerinden Türkiye’de nükleer enerjinin teknopolitik bir rejim olarak mekânsal oluşumlarını ele alan bir araştırma.
Çapanoğulları İstanbul’da: Ayanların Başkentteki Yerleşim Ağları ve Görünmez Coğrafyası
Muratcan Zorcu
19. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu’nda merkezî bürokrasi ile ayan aileleri arasındaki ilişkiler bağlamında Çapanoğulları ailesinin İstanbul’daki sosyo-mekânsal varlığını inceleyerek, ailenin 1823 ve II. Mahmud dönemi müsadere süreçlerine uzanan dönemdeki bürokrasi–ulema ilişkilerini, mikro-tarihsel bir yaklaşımla kentsel izler ve toplumsal ağlar üzerinden haritalandırmayı amaçlayan bir araştırma.
Garanti BBVA Ekonomi Tarihi Fonu
1875–1881 Yıllarında Osmanlı Borç Krizinde Kurumsal Düzenleme Arayışları ve Osmanlı Bankası
Bahar Bilgen Şen
1875 mali krizi sonrasında Osmanlı dış borçlarının yeniden düzenlenmesine yönelik girişimleri inceleyerek, 1881’de Muharrem Kararnamesi ile kurulan Düyûn-ı Umûmiye’ye giden süreci Osmanlı hükümeti, tahvil sahipleri, Osmanlı Bankası, Galata bankerleri ve özellikle Fransa ile İngiltere’deki finans çevreleri arasındaki müzakereler bağlamında ele alan ve Düyûn-ı Umûmiye’yi kaçınılmaz bir çözümden ziyade alternatif proje teklifleriyle birlikte şekillenen bir kurumsal düzenleme olarak değerlendiren bir araştırma.
Anadolu Demiryolu Hattı Boyunca Ankara Vilayetinde Tahıl ve Eşrafın Dönüşümünün İzini Sürmek
Fatma Eda Çelik
19. yüzyıl sonu ile 20. yüzyıl başında Ankara vilayetinde demiryolu yatırımları ve finansın yeni mimarisinin etkisiyle yaşanan iktisadi ve toplumsal dönüşümü inceleyerek, Düyûn-ı Umûmiye İdaresi’nin belirleyici rolü, tahıl merkezli metalaşma süreçleri ve eşrafın sermaye birikimi üzerinden şekillenen süreci arşiv verileri, mekânsal haritalama ve prosopografik analiz yöntemiyle ele almayı amaçlayan bir araştırma.
Bugüne kadar toplam 96 projeye dağıtılan Salt Araştırma Fonları’yla, disiplinlerarası ve çok yönlü yaklaşımları öne çıkan, saha araştırmalarına yönelik yaratıcı yöntemler sunan ve toplumsal hafızaya katkıda bulunan projeler destekleniyor. 2025’te olduğu gibi bu yıl da iki araştırma projesine verilen Garanti BBVA Ekonomi Tarihi Fonu’yla, ekonomi tarihi alanındaki araştırmalara sürdürülebilir bir katkı sunulması amaçlanıyor.
Projelerin bulguları, Dr. Özge Gençel (Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi), Dr. Emre Gönlügür (İzmir Ekonomi Üniversitesi), Doç. Dr. Kıvanç Karaman (Boğaziçi Üniversitesi), Doç. Dr. Ayşe Ozil (Sabancı Üniversitesi), Sezin Romi (Salt) ve Lorans Tanatar Baruh’tan (Salt) oluşan Seçici Kurul’un katılımıyla Aralık ayında gerçekleştirilecek sunumlarla tartışmaya açılacak.
Salt Araştırma Fonları 2026 Projeleri
Doğu Akdeniz’de Uzman-Mühendisler: İstanbul Sanayi Mektebi’nin İstanbul–Kahire Hattı, 1868–1909
Damla Göre
1868’de imparatorluğun sanayileşme ihtiyacına yanıt olarak kurulan İstanbul Sanayi Mektebi’nin 1890’larda uzman mühendislerin öncülüğünde geçirdiği dönüşümü, okulun eğitim tarihine yön veren ve kariyerleri İstanbul ile Kahire arasında şekillenen aktörler üzerinden inceleyerek, okulu Osmanlı merkezî idaresi, eyalet yönetimleri ve Avrupalı güçler arasında bir karşılaşma ve etkileşim alanı olarak ele alan bir araştırma.
Kamusal Alanda Sanat ve Siyasi Gerilim: Antalya’daki Duvar Resimleri
Muzaffer Karaaslan
1976 yılında 13. Antalya Uluslararası Film ve Sanat Festivali kapsamında düzenlenen resim ve heykel sempozyumunda üretilen duvar resimlerini, 1970’ler Türkiye’sinin siyasal ve kültürel bağlamı içinde inceleyen bir araştırma.
Kalkınmanın İmgesel İnşası: Keban Barajı’nın Görsel Temsilleri
Özge Kurban
1960’lar Türkiye’sinde bir kalkınma projesi ve ilerleme simgesi olarak sunulan Keban Barajı’nın Devlet Su İşleri’ne (DSİ) ait haber bültenleri, broşür ve kitapçıklar ile kartpostal, ilk gün zarfı ve pullarda yer alan görsel temsillerini inceleyerek, bu temsillerin devlet söylemiyle ilişkisini ve baraj imgesinin inşasında hangi unsurların öne çıkarılıp hangilerinin görünmez kılındığını analiz etmeyi amaçlayan bir araştırma.
Ekim-Biçim: İDGSA’da Bir Karşı-Kurum Deneyimi
Sarp Renk Özer
Türkiye sanat ve mimarlık tarihindeki istisnai bir örgütlenme modeli olarak 1970’lerin ortalarında İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi (İDGSA) öğrencileri tarafından kurulan ve Serencebey’de mütevazı bir apartman dairesinde faaliyet gösteren Ekim Büro’yu inceleyerek, çoğunluğu mimarlık ve resim bölümü öğrencilerinden oluşan bu kısa ömürlü topluluğun sanat, tasarım ve mimarlık eğitiminin sorunlarını ülke ve sanatçı sınıfının meseleleriyle birlikte ele alma çabasını ortaya koyan bir araştırma.
Atomik Modern: Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi’nin Mekânsal Tarihi
Başak Tükenmez
1962 yılında İstanbul’da Küçükçekmece Gölü kıyısında “Barış İçin Atom” programı kapsamında kurulan Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi (ÇNAEM) üzerinden Türkiye’de nükleer enerjinin teknopolitik bir rejim olarak mekânsal oluşumlarını ele alan bir araştırma.
Çapanoğulları İstanbul’da: Ayanların Başkentteki Yerleşim Ağları ve Görünmez Coğrafyası
Muratcan Zorcu
19. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu’nda merkezî bürokrasi ile ayan aileleri arasındaki ilişkiler bağlamında Çapanoğulları ailesinin İstanbul’daki sosyo-mekânsal varlığını inceleyerek, ailenin 1823 ve II. Mahmud dönemi müsadere süreçlerine uzanan dönemdeki bürokrasi–ulema ilişkilerini, mikro-tarihsel bir yaklaşımla kentsel izler ve toplumsal ağlar üzerinden haritalandırmayı amaçlayan bir araştırma.
Garanti BBVA Ekonomi Tarihi Fonu
1875–1881 Yıllarında Osmanlı Borç Krizinde Kurumsal Düzenleme Arayışları ve Osmanlı Bankası
Bahar Bilgen Şen
1875 mali krizi sonrasında Osmanlı dış borçlarının yeniden düzenlenmesine yönelik girişimleri inceleyerek, 1881’de Muharrem Kararnamesi ile kurulan Düyûn-ı Umûmiye’ye giden süreci Osmanlı hükümeti, tahvil sahipleri, Osmanlı Bankası, Galata bankerleri ve özellikle Fransa ile İngiltere’deki finans çevreleri arasındaki müzakereler bağlamında ele alan ve Düyûn-ı Umûmiye’yi kaçınılmaz bir çözümden ziyade alternatif proje teklifleriyle birlikte şekillenen bir kurumsal düzenleme olarak değerlendiren bir araştırma.
Anadolu Demiryolu Hattı Boyunca Ankara Vilayetinde Tahıl ve Eşrafın Dönüşümünün İzini Sürmek
Fatma Eda Çelik
19. yüzyıl sonu ile 20. yüzyıl başında Ankara vilayetinde demiryolu yatırımları ve finansın yeni mimarisinin etkisiyle yaşanan iktisadi ve toplumsal dönüşümü inceleyerek, Düyûn-ı Umûmiye İdaresi’nin belirleyici rolü, tahıl merkezli metalaşma süreçleri ve eşrafın sermaye birikimi üzerinden şekillenen süreci arşiv verileri, mekânsal haritalama ve prosopografik analiz yöntemiyle ele almayı amaçlayan bir araştırma.
